Polecamy

http://www.ptp.na1.pl/images//50%20lat%20ptp%20przewodnicz%B1ce.bmp

Najnowsze
Sonda
Czy popierasz akcję "Tylko mój brat mówi do mnie 'siostro'"?
 
Czy przeszkadza Ci gdy pacjent zwraca się do Ciebie "siostro"?
 
Odwiedziny

GŁÓWNA KOMISJA HISTORYCZNA - sprawozdanie 2007 Drukuj Email
16.04.2008.
http://www.feminoteka.pl/readarticle.php?article_id=372/

W dniach 6-7 września 2007 roku odbył się w Olsztynie V Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich. W ramach Sekcji Archiwów Instytucji Życia Społecznego przedstawiłam referat p.t. Archiwum Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego.

Wielomiesięczne prace na historią PTP, przekopanie się przez prawie cały zasób archiwum, zaczęłam jeszcze przed protestami pielęgniarek i słynnym Białym Miasteczkiem. Nie zdawałam sobie wówczas sprawy, jak mój temat okaże się aktualny. Podczas gdy moje koleżanki feministki protestowały ze służbą zdrowia na ulicach, ja siedziałam z innymi pielęgniarkami w kurzu i mroku. Zatapiając się w materiale źródłowym poznałam sposób w jaki na terenie Polski kształtował się zawód pielęgniarki i położnej i kiedy w Polsce powstały pierwsze zawodowe szkoły pielęgniarstwa. Choć większość pielęgniarek pochodziła z tradycyjnych, konserwatywnych rodzin, to rozwój szkół medycznych i zawodu pielęgniarki przyczynił się, zwłaszcza po I wojnie światowej, do emancypacji kobiet. Dał im możliwość zdobycia dającego niezależność zawodu, mieszczącego się w ramach tradycyjnie pojmowanej roli kobiety.

Przeglądając liczne teczki osobowe poznałam fantastyczne kobiety r11; odważne sanitariuszki, pełne poświęcenia pielęgniarki i położne. Czasem to powołanie pielęgniarskie samo wybierało kobietę. Janina Dutkiewicz w 1912 roku ukończyła kurs buchalteryjny. Nigdy nie została księgową. Podczas I wojny światowej tak ofiarnie opiekowała się rannymi na froncie, że dwukrotnie otrzymała od cara Mikołaja II odznaczenie za odwagę. I już do końca życia pracowała w szpitalach i w szkołach gdzie przekazywała swą wiedzę kolejnym pokoleniom. Nie założyła rodziny, zmarła samotnie w domu starców. Cenne dokumenty z 1912 i 1915 roku znalazły się w archiwum PTP dzięki przytomności jednej z pracownic domu opieki.

Podobny los, wyrzucenia na śmietnik, omal nie ominął zasobu archiwum samego PTP. W 2000 roku Urząd Miasta Stołecznego Warszawy dokonał brutalnej eksmisji zarządu z budynku przy Koszykowej. Los Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego świetnie obrazuje problemy z jakimi borykają się tego typu inicjatywy społeczne r11; częstą zmianą lokalu lub brakiem własnego lokalu, brakiem finansów na prowadzenie działalności oraz niezrozumieniem urzędników dla pracy z potrzeby serca. Na dodatek działalności prowadzonej w 99% przez kobiety.

Już samo odtworzenie przedwojennego Polskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Zawodowych w rzeczywistości PRL'u okazało się niemożliwe. Dopiero zmiany polityczne w 1956 roku i pomoc Związków Zawodowych ułatwiła powołanie w 1957 roku Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego. Transformacja ustrojowa także nie była życzliwa organizacji pielęgniarek. Organizacji niezwykle potrzebnej i pożytecznej. Ratującej od zapomnienia kawałek historii, w tym historii kobiet.

A są tam rzeczy niezwykłe. Nie tylko papier: dokumenty, życiorysy, relacje, opracowania i publikacje. Znalazłam tam wiele zdjęć z przedwojennych szkół pielęgniarskich, szpitali dla rannych spod Monte Cassino. Wojenne nosze sanitariuszek, apteczki w których nosiły swoje skromne wyposażenie próbując ratować rannych powstańców. Czepki i maseczki obrazujące zmiany stroju pielęgniarki na przestrzeni ostatnich 50 lat. Bo właśnie w tym roku swoje 50 lecie obchodzi Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie. W czasie tych 50. lat przedstawicielki PTP uczestniczyły w kongresach i zjazdach na całym świecie. Przywoziły z nich materiały, opracowania, pamiątki przygotowane przez organizatorów. W ten sposób w zasobie archiwum znalazło się małe meksykańskie sombrero czy proporczyk peruwiańskiej szkoły medycznej. Materiały pokonferencyjne są przyczynkiem do historii światowego pielęgniarstwa. A trzeba pamiętać, że również polskie pielęgniarstwo ma swoje międzynarodowe korzenie. Pierwsze szkoły dla pielęgniarek na terenie Polski zakładały pracownice Amerykańskiego Czerwonego Krzyża, które nierzadko, jak Helen Bridge, odnajdowały w Polsce swoją drugą ojczyznę.

Ostanie nabytki dotyczą samorządu pielęgniarskiego i udziału kobiet w pracach sejmowych komisji zdrowia. Bohdan Borusewicz przekazał liczne opracowania swojej żony, Aliny Pieńkowskiej, dotyczące udziału kobiet, nie tylko pielęgniarek, w szeregach "Solidarności". Wiele materiałów dotyczy strajków i różnego rodzaju protestów przeciwko dyskryminowaniu zawodu pielęgniarki.

Zasób archiwum gromadzi nie tylko materiały dokumentujące historie zasobu. Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie jest towarzystwem naukowym. Prowadzi własne analizy i opracowania, monitoruje osiągnięcia światowego położnictwa i pielęgniarstwa. Wiele pielęgniarek poodnosi swoje kwalifikacje na wyższych studiach. PTP za punkt honoru stawia sobie archiwizowanie tych osiągnięć.

W swoim życiu poznałam kilka archiwów. Nigdzie nie byłam tak ciepło i życzliwie przyjęta jak w tym małym nieprofesjonalnym archiwum. Prowadzone jest społecznie przez prawdziwe pielęgniarki, spośród których żadna nie ma wykształcenia historycznego ani archiwalnego. A mimo wszystko w swoją pracę wykonują na iście zawodowym poziomie, wkładając w nie serce i poświęcenie.

Anna Nowakowska historyczka i archiwistka m.in.organizacji kobiecych, studentka warszawskich genderów. Mieszka w Warszawie, błąka się po mieście z jednym Kozakiem, a wolnych chwilach lepi "coś" z gliny dla znajomych. A w ogóle to rozpiera ją energia, żeby coś robić.”

 

W ciągu roku odbyło się 11 spotkań Komisji w tym cztery spotkania robocze poświęcone przenoszeniu zbiorów, mebli i urządzaniu archiwum w nowym lokalu. We wtorki i czwartki pełnione są dyżury ,Niezależnie od nich, odbywają się spotkania z osobami zgłaszającymi potrzeby; konsultacji czy też poszukującymi źródeł informacji historycznych. Honorowymi członkiniami Komisji są: dr hab. Bożena Urbanek /PAN /; Aniela Jabłkowska – archiwistka Koła Absolwentek Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa Od października 2007r.  współpracują z Komisją studenci Wydziału Nauk o Zdrowiu AM w W-wie, członkowie Studenckiego Koła PTP. Wiele pomocy doświadczamy od członkiń Koła Liderek przy ZG PTP

Od XII 2006– III  urządzano archiwum i porządkowano zbiory [otrzymaliśmy w darze od  mazowieckiego  ZZPiP , kolejną szafę do archiwum ] W grudniu 2007r .dyrekcja  hotelu ,w którym znajduje się nasza siedziba przyznała nam kolejny, bardziej komfortowy lokal.

Zbiory zostały powiększone o:

 

  • materiały Instytutu Pamięci Narodowej dotyczące losów pielęgniarek represjonowanych
    [delegację do współpracy z IPN otrzymały  Panie: Dobrowolska, Czapska, Janus, Żmijewska]
  • materiały z Archiwum Sejmu i Senatu   dokumentujące prace nad Ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej.
  • ustawę o samorządzie zawodowym pielęgniarek i położnych
  • stenogramy z prac Okrągłego Stołu
  • kilka monografii szkół pielęgniarskich
  • życiorysy pielęgniarek – Sybiraczek /trzy/
  • życiorysy tegorocznych medalistek Medalu Florencji Nightingale, Pań: Aliny Rumun, Anny Ginalskiej, Kamili Łukaszewicz
  • życiorysy zasłużonych pielęgniarek z Radomia, Kielecczyzny Katowic, Poznania
  • materiały dotyczące udziału pielęgniarek polskich w opiece nad chorymi w Indiach w czasie wojny
  • dokumenty Urszuli Krzyżanowskiej – Łagowskiej
  • wykaz nazwisk sióstr zakonnych opiekujących się chorymi, które zginęły w czasie wojny i okupacji w latach 1939 – 1945
  • wykaz nazwisk pielęgniarek świeckich, zesłanych do obozów w latach 1939 – 1945
  • wykaz nazwisk pielęgniarek świeckich aresztowanych i więzionych w czasie okupacji niemieckiej i sowieckiej.
  • wykaz pielęgniarek aresztowanych i więzionych w Polsce po 1945r.  /w celu uzyskania potrzebnych informacji dr Barbara Dobrowolska nawiązała kontakt z muzeami na Majdanku, w Oświęcimiu i Sztutowie /


Kompletowane są:

 

  • dokumenty kolejnych prezesów NRPiP
  • opracowania dotyczące historii zawodu wygłoszone na Konferencji Jubileuszowej PTP we wrześniu br.
  • pisma zawodowe
  • wycinki z prasy z artykułami poświęconymi pielęgniarstwu

 

Działalność Komisji poświęcona popularyzacji historii pielęgniarstwa:

 

Artykuły opracowane przez członków Komisji:


B. Dobrowolska:

Pielęgniarki represjonowane mity czy rzeczywistość;

Z kart historii działalności PTP w Łodzi;

Pomoc udzielana społeczeństwu polskiemu przez siostry zakonne w latach  1939-1945. 

Biografia Jadwigi Suffczyńskiej

/na zamówienie Zakładu Historii PAN./

B.Janus:

Pielęgniarki regionu Wielkopolski – odznaczone Medalem im. Florence Nightingale,

Stefania Wołynka – patronka Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego w Poznaniu

K.Wolska – Lipiec:

Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie na tle historycznym,

Na przekór mijającym latom, 

Siostra Maria Magdalena Epstein – coraz bliżej wyniesienia na ołtarze

"Konferencja Jubileuszowa 50 lat PTP"


Wszyscy członkowie Komisji bardzo aktywnie uczestniczyli w organizacji konferencji /organizacja, wyposażenie, wydruk materiałów, wystąpienia, dwie wystawy, koncert/.                  

Wystawy:

 

Pokoleniowe wzorce osobowe pielęgniarek polskich
eksponowana w czasie konferencji jubileuszowej,
merytorycznie opracowana przez Iwonę Czapską i Marię Żmijewską. Plansze informacyjne opracowała Stefania Hoch, suplement do wystawy Aniela Jabłkowska - Sochańska

 

Pielęgniarskie pasje
przedstawiająca prace artystyczne pielęgniarek
Zorganizowała Jadwiga Gnich z pomocą Doroty Jacyny

 

Konferencja i wystawy zaowocowały dużym zainteresowaniem działalnością PTP, władz uczelnianych i środowiska zawodowego oraz powstaniem Studenckiego Koła PTP, którego przedstawiciele pomagają w pracach Komisji.       

Współpraca z:

 

  1. Komisją Historyczną i Archiwum Stowarzyszenia Pielęgniarek Katolickich w Krakowie,
  2. Komisjami Historycznymi oddziałów PTP,
  3. Izbami PiP,
  4. Związkami Zawodowymi,
  5. uczelniami,
  6. PAN,
  7. Archiwum Akt Nowych,
  8. IPN
  9. Polską Agencją Informacyjną,
  10. wydawnictwami pielęgniarek i położnych,
  11. uczelniami kształcącymi pielęgniarki
    z Kołem Absolwentek Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa
    i archiwum Koła, Kołem Liderów Pielęgniarstwa przy ZG PTP.

 

Spotkania:

 

  1. W siedzibie Komisji, odbyło się spotkanie z: prof. Doboszyńską  /AM w W-wie /

  2. Naczelną Redaktor „Pisma dla Pań” / w spotkaniu uczestniczyły: Aniela Jabłkowska-Sochańska, Maria Strzembosz, Stefania Hoch, Krystyna Wolska – Lipiec / - Celem spotkania było określenie możliwości współpracy w zakresie upowszechniania wiedzy o historii zawodu.

  3. dr Elżbietą Buczkowską – prezes NRPiP - Celem spotkania było zapoznanie ze zbiorami archiwalnymi, pracą Komisji i warunkami pracy/ Zwróciliśmy się z prośbą o wsparcie finansowe. Efektem przedstawienia tej prośby przez P. Prezes Naczelnej Radzie, Komisja otrzymała 5000zł. na działalność Komisji.

  4.  mgr Marią Domagałą naczelną redaktor Magazynu Pielęgniarki i Położnej. - Celem spotkania było zaplanowanie i określenie zakresu współpracy.

  5. mgr Anną Nowakowską reprezentantką Archiwum Akt Nowych /kilka wizyt/ - Celem tych wizyt było zapoznanie z prowadzeniem Archiwum i porównanie z innymi archiwami prowadzonymi społecznie.Określenie zakresu współpracy.   Efekt: najwyższa ocena społecznie działającego archiwum /artykuł ukazał się w na stronie http://www.feminoteka.pl/readarticle.php?article_id=372

  6. mgr Anną Wronkowską pracownikiem Polskiej Agencji Informacyjnej./liczne kontakty/ - Celem spotkań była współpraca w rozpoznaniu historii dokumentowanych fotograficznie w latach 1946 1948 dotyczących szkół pielęgniarskich  a odnalezionych w archiwum PAI.

  7. Haliną Matogą – autorką książek i licznych opracowań historycznych – przewodniczącą Komisji Historycznej Stowarzyszenia Pielęgniarek Katolickich z Krakowa były to spotkania robocze, konsultacje, wymiana dokumentów i informacji.

  8. dr hab. Bożeną Urbanek z Katedry Historii Medycyny Polskiej Akademii Nauk. -Celem spotkań była współpraca w opracowywaniu i upowszechnianiu historii pielęgniarstwa. Odbyłyśmy wiele spotkań roboczych w Archiwum Sejmu i Senatu ,IPN, oraz spotkań  i wywiadów z ciekawymi, zasłużonymi pielęgniarkami. 


Ze zbiorów korzysta :coraz liczniejsze  grono zainteresowanych : osoby przygotowujące prace licencjackie, magisterskie, opracowania historyczne /pomagałyśmy w zbieraniu materiałów potrzebnych do procesu beatyfikacyjnego Hanny Chrzanowskiej i s.Marii Magdaleny Epstein,- Udzielamy konsultacji, pomagamy w wyjaśnianiu nieścisłości związanych z rejestrowaniem faktów tworzących historię zawodu.Uczestniczyliśmy w:

 

  • konferencji. zorganizowanej w Senacie RP. przez senator Janinę Fetlińską, poświęconej  kształceniu pielęgniarek,
  • w spotkaniu z pielęgniarkami amerykańskimi w Ministerstwie Zdrowia./K.Wolska-Lipiec zaprezentowała historię PTP./,
  • w uroczystościach zakończenia procesu beatyfikacyjnego s. Marii Magdaleny Epstein w Krakowie na Gródku,
  • w obchodach dziewięćdziesięciolecia urodzin prof. Jadwigi Kopczyńskiej,
  • w uroczystości wręczenia mgr Annie Ginalskiej i mgr Kamili Łukaszewicz Medali im Florence Nightingale /w Warszawie/

 

Kontynuujemy prace:

  • porządkowanie i gromadzenie zbiorów,
  • nagranie hymnu pielęgniarskiego,
  • opracowanie historii symboli i obrzędów pielęgniarskich,olimpiad pielęgniarskich i położnych,kongresów, warsztatów,
  • strajków i protestów pielęgniarek,
  • wydanie wspomnień pielęgniarek,
  • dwóch książek autorstwa B. Dobrowolskiej,
  • opracowanie życiorysów zasłużonych pielęgniarek, wyróżnionych najwyższymi odznaczeniami państwowymi,
  • starania o odzyskanie budynku Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »